Ciekawostka na dziś. Efekt Coriolisa. Słyszał to pojęcie zapewne każdy, temat o sile odchylającej toru ruchu obiektów na skutek ruchu wirowego Ziemii jest tak oklepany, że jaka to ciekawostka? W takim razie podejdę dziś do tego tematu od innej strony. Co powiecie na taki "hot take", że siła Coriolisa nie istnieje?

Niektórym osobom może wydać się to nieco kontrowersyjne, ale w fizyce istnieje cała gama sił pozornych, które wynikają z bezwładności i nie są siłami sensu stricto, tylko są matematycznym pojęciem wynikającym ze zmiany układu odniesienia.

Najprostszym przykładem takiej "siły" jest klasyczne hamowanie autobusu. Jeżeli autobus, który poruszał się ze stałą prędkością 50 km/h w ułamku sekundy wytraci ją do 10 km/h, to każdy pasażer odczuje to jako "siła" ciągnąca go w kierunku jazdy. Rzecz w tym, że żadnej siły poza hamowaniem obiektywnie rzecz patrząc, nie ma. Ciało pasażera chce poruszać się dalej jednostajnie z prędkością 50 km/h, a jak wiemy z I Zasady Dynamiki Newtona, nie działa wtedy na nie żadna siła. Uniemożliwia mu to jednak siła zwalniająca pojazd, co też odczuwamy jako szarpnięcie.
Innym przykładem, który podejrzewam, będzie najbardziej kontrowersyjny, jest siła odśrodkowa. Każdy przecież czuł ją, kręcąc się na karuzeli, gdy jeden z jego boków był wgniatany w poręcz krzesełka. Siła ta jednak też nie istnieje i jest tylko pozorna, a jedyną obiektywną siła jest siła dośrodkowa wywoływana przez ramię, na którym karuzela jest przymocowana do obracającej się osi. Gdyby nie siła wywołana ramieniem karuzeli, pchnięcie krzesełka powodowałoby ruch prostoliniowy, ale na skutek ramienia (i działającej siły dośrodkowej) tor ruchu się zakrzywia.
Na koniec mamy potocznie nazywaną siłę Coriolisa, choć poprawnym określeniem jest efekt. Na ciało nie działa żadna siła odchylająca tor ruchu, ale ze względu na to, że obserwator wiruje wraz z Ziemią, prostoliniowe trajektorie będą wydawały się skręcać, zupełnie jakby na poruszający obiekt działała siła, mimo że takowej nie ma. Dobrze pokazuje to animacja z wikipedii: https://pl.wikipedia.org/wiki/Efekt_Coriolisa

Skoro siły te nie istnieją i są pozorne, czy jest sens je rozważać? Tak długo, jak rozumiemy, jak wygląda obiektywna rzeczywistość, zmiana punktu odniesienia nie ma znaczenia, gdyż wynikające z niej wnioski będą takie same. Czy to na np. samolot działa siła, która go znosi, czy to Ziemia "ucieka" spod samolotu w wyniku obrotu, wychodzi na jedno. Trzeba wziąć na to poprawkę przy wyznaczaniu kursu. Natomiast bardzo często takie podejście pozwala na to, żeby łatwiej wyznaczyć wypadkową sił w układzie.
@escarabajo @macio_944 @Kidd