#Ciekawostki wszechświata i nie tylko

Teleskop Jamesa Webba, znany jako JWST, to najnowocześniejsze kosmiczne obserwatorium stworzone przez NASA we współpracy z ESA (Europejską Agencją Kosmiczną) i CSA (Kanadyjską Agencją Kosmiczną). Został wystrzelony 25 grudnia 2021 roku i od tamtej pory zmienia nasze spojrzenie na Wszechświat. Choć często mówi się o nim jako o następcy teleskopu Hubble’a, w rzeczywistości działa w innym zakresie fal – głównie w podczerwieni – co pozwala mu zaglądać głębiej w przestrzeń kosmiczną i obserwować obiekty, które dla Hubble’a były zbyt odległe lub zbyt zakryte przez kosmiczny pył.

Webb znajduje się w punkcie Lagrange’a L2, około 1,5 miliona kilometrów od Ziemi. To miejsce pozwala mu utrzymać stabilną temperaturę i stałą orientację względem Słońca, Ziemi i Księżyca. Aby działać prawidłowo, teleskop musi być ekstremalnie zimny, dlatego wyposażono go w ogromną osłonę przeciwsłoneczną wielkości kortu tenisowego, która chroni jego czułe instrumenty przed promieniowaniem cieplnym.

Jedną z najbardziej imponujących cech teleskopu jest jego główne lustro – ma średnicę 6,5 metra i składa się z 18 pozłacanych segmentów, które po rozłożeniu tworzą idealnie dopasowaną strukturę. Dzięki temu teleskop może zbierać znacznie więcej światła niż jakiekolwiek inne kosmiczne urządzenie do tej pory. JWST wyposażony jest w cztery główne instrumenty naukowe, które umożliwiają m.in. tworzenie obrazów w podczerwieni, analizę chemiczną atmosfer egzoplanet czy badanie narodzin gwiazd i galaktyk.

Od początku swojej misji teleskop dostarczył wiele spektakularnych zdjęć i danych. Dzięki niemu udało się zaobserwować najstarsze galaktyki, które powstały zaledwie kilkaset milionów lat po Wielkim Wybuchu, co zmusza naukowców do przemyślenia niektórych aspektów kosmologii. Webb pozwolił też na zbadanie składników atmosfer planet krążących wokół innych gwiazd, a nawet wykrycie pary wodnej, dwutlenku węgla i innych cząsteczek mogących świadczyć o potencjalnej zdolności do podtrzymywania życia.

To nie tylko teleskop – to wehikuł czasu, który pozwala nam spojrzeć na początki Wszechświata, badać narodziny gwiazd i planet oraz próbować odpowiedzieć na pytanie, czy jesteśmy sami we Wszechświecie.