Wulkany Świata (FB)

Włochy. Właśnie zatrzęsło (godzina 05.50 rano) kalderą Campi Flegrei. Trzęsienie ziemi o magnitudzie 4.4, epicentrum w morzu. Odczuwalne przez mieszkańców. Od rana trwa rój trzęsień ziemi.

Wczoraj natrafiłem na kolejny artykuł naukowców o kalderze Campi Flegrei. Wynika z niego, że system wulkaniczny Campi Flegrei zbliża się do przejścia fazowego (transition) z elastycznego rozciągania skorupy do jej pękania.

Skorupa ziemska pokrywająca kalderę nie zachowuje się już jak guma, która po rozciągnięciu wraca do normy. Zaczyna zachowywać się jak kruche ciało stałe, w którym kumulują się mikropęknięcia. Z tego względu ryzyko poważnej erupcji jest obecnie wyższe, niż kiedykolwiek w ciągu ostatnich dekad wzmożonej aktywności (bradyseizmu).

Bradyseizm to stopniowe podnoszenie i opadanie gruntu sterowanego przez podziemne ciśnienie gazów i magmy. Od lat 50. XX wieku grunt w rejonie miasteczka Pozzuoli podniósł się o niemal 4 metry. Obecny cykl niepokoju wulkanicznego trwa nieprzerwanie od kilkunastu lat, generując tysiące mikrotrzęsień ziemi.

Kluczowym elementem analizy jest zastosowanie unikalnego modelu pękania skał (opracowanego pierwotnie na UCL). Badacze przenieśli dane o trzęsieniach ziemi i deformacjach gruntu na matematyczny model wytrzymałościowy.

Dotychczas wulkanolodzy zakładali, że energia podziemnego ciśnienia rozpraszała się poprzez elastyczne rozciąganie warstw skalnych. Model wykazał, że skorupa osiąga limit swojej wytrzymałości na rozciąganie (tensile strength). Zamiast bezpiecznie się wyginać, skały zaczynają pękać na stałe. To otwiera drogowskazy (szczeliny) dla ucieczki gazów i potencjalnego podejścia magmy pod powierzchnię.

Scenariusz optymistyczny zakłada że pęknięcie skorupy otworzy drogi oddechowe dla magmy i gazów hydrotermalnych, ale nie dojdzie do erupcji, jeśli ciśnienie w komorze spadnie. System „wypuści parę” i grunt zacznie opadać (tak jak działo się to w przeszłości).

Scenariusz numer dwa zakłada że magma napotka nowo powstałe, głębokie pęknięcia skorupy i zacznie gwałtownie przeć ku powierzchni. Jeśli komora u dołu jest stale zasilana, doprowadzi to do otwarcia nowego krateru i erupcji.

Ostatnia erupcja CF miała miejsce w 1538 roku (erupcja Monte Nuovo) - była relatywnie mała, ale poprzedziło ją identyczne, gwałtowne podnoszenie gruntu i ucieczka morza w Pozzuoli.

W samej strefie bezpośredniego zagrożenia CF (czerwona strefa) mieszka obecnie około 500 000 ludzi, co czyni potencjalną ewakuację jednym z najbardziej skomplikowanych logistycznie zadań w Europie.