A co tak naprawdę myśleli i wiedzieli o NSZ komuniści? Propagandowo realizowali sowiecką politykę dezinformacji, szkalując NSZ w niezwykle podły sposób, jeszcze bardziej niż AK. Ale na użytek własny (i swych moskiewskich mocodawców) gromadzili wiedzę, jak jest naprawdę. Oto meldunek wywiadu PPR i AL z kwietnia 1944 r. oraz ciekawe porównanie NSZ z Armią Krajową.


"Tej sytuacji PZP [Polskiemu Związkowi Powstańczemu - krypt. AK, przyp. LŻ.] przeciwstawiają się oddziały NSZ.


Jest to organizacja niezwykle dynamiczna, sprężysta, posiadająca zdobyte wyłącznie własnym nakładem pracy wyszkolone kadry oficerów, podoficerów i dobre uzbrojenie. Uważa się NSZ za organizację niepodległościową, mającą obecnie największe możliwości rozwojowe na prawym skrzydle wachlarza politycznego."


[IV 1944]


Jest to jednoznaczna ocena tej formacji.