Okiem Chowańskiego

Zeszły sezon pokazał, że sprawiedliwa i rzetelna ocena to dla RFEF wyzwanie. Komisja ligi uznała, że wynalazki kamery i mikrofonu są nazbyt awangardowe, by uznać je za wiarygodny materiał dowodowy. Wyżej cenione są "nieomylne" raporty sędziowskie. Guardiola werdykt storpedował przy pierwszej możliwej okazji, ale na trybunach potulnie zasiąść musiał. Rywale zacierali ręce, culés wierzyli w Tito Vilanovę. Asystent pierwszego trenera nie gości często w blasku reflektorów, ale jego ciężka praca za kulisami cieszy się wysokim uznaniem barcelonismo. Nie zawiódł i tym razem. Spotkanie z Valencią zakończyło się przekonującym zwycięstwem Barçy.

Koncertował niedawno wielki pianista. Grał Chopina, wrażenia duchowe na poziomie słusznym do okoliczności. Zgoła odmienne były pozostałe wrażenia. Tu ktoś zarzęzi, tam ktoś kaszle, nie brak wyraźnie słyszalnych szeptów. Wcale nie przesadzam - ten, kto bywa czasem w rodzimych teatrach, operach czy filharmoniach doskonale wie, o czym mówię. Podobny dysonans towarzyszy mi od jakiegoś czasu przy obserwacji tego, co dzieje się na Camp Nou. Komunikaty płynące z klubu puchną od superlatyw. Znamy je na pamięć: w składzie mistrzów świata roi się od piłkarzy Barçy; do drużyny wchodzą kolejni wychowankowie; realizowany projekt wiernie reprezentuje historyczną tożsamość FC Barcelony. Pięknie? Nie do końca. Wystarczy usiąść w weekend przed telewizorem, by poważnie zastanowić się, czy trener i działacze mówią o tej samej drużynie, której podrygi akurat oglądamy na ekranie... To początek sezonu. Nie jest źle. Ale na pewno nie jest dobrze.

Od początku swojej kariery, Andrés Iniesta pozostawał w cieniu. Od czasów juniorskich aż po lata kariery w pierwszym zespole. To już przeszłość. Zbierane latami doświadczenie uczyniło pomocnika szanowanego tylko na Camp Nou - graczem niemal kompletnym. Nie ma nawyków napastnika, ale jego opanowanie w grze bez względu na stawkę już wielokrotnie okazywało się bezcenne dla drużyny. Głośno wychwalają go kibice i dziennikarze. Po cichu: bukmacherzy typujący faworytów do indywidualnych nagród. Skromny chłopak z malutkiej Fuentealbilli mimowolnie i bezpowrotnie wylądował w panteonie największych gwiazd współczesnej piłki. Dziś jest w drodze po "Złotą Piłkę".

Pierwszy sezon trenerski Pepa był debiutem wymarzonym. Niełatwo było to przewidzieć. Jeszcze trudniej osiągnąć. Rozbita drużyna, mała rewolucja kadrowa i trener wyciągnięty z rezerw. Lista wymagań kibiców i mediów kończyła się na pustej kartce. Wszystko to u progu sezonu 2008/2009 zdjęło z drużyny presję. Trenerowi-debiutantowi dało spokój. Guardiola solidnie przepracował okres przygotowawczy i stopniowo budował zwycięską koncepcję. Spektakularnie rozpoczęte rozgrywki zostały cudownie zakończone.

Pewnie spodziewaliście się, że w pierwszej wolnej chwili popełnię parę słów na temat wylewnie żegnającego się z Camp Nou "Wybrzeżokościosłonianina". No to myk. Niespodzianka.

Ulubiony spiker nonsensopedii, Dariusz Szpakowski, lubuje się (bez wzajemności) w podsumowaniach. Niezależnie od wyniku, startuje z nimi około 70. minuty. Nic dziwnego, w czasach reklam i nowo-mody studia, gości, flamastrów, wywiadów z boiska o czas antenowy na swe autorskie (po)meczowe impresje współczesny komentator musi po prostu walczyć. A gdy słuszność wróżb zmąci przypadkowy samobój w 90+3 minucie? Nic to, "przecież każdy może się pomylić".

Życie na kredycie przestało być modne. Dziś jest już tylko ryzykowne. Źródła nie precyzują skali długu Barçy*. Ale malał nie będzie. Rosell nie wygląda na szejka ani filantropa. Nie wzmocni (na 99% kogoś sprowadzi) klubu za własne oszczędności. FC Barcelona powinna oszczędzać. Nie "oszczędzać" w znaczeniu: "sprzedaję dobytek i zaczynam żywot pustelnika". "Oszczędzać", czyli: realizować bieżącą działalność i cele z poszanowaniem każdego eurocenta. Transfer Davida Villi był drużynie potrzebny. To ruch słuszny i to z wielu powodów. Cena była, jaka była, może za rok uznamy ją wszyscy za okazyjną. Przypadek Fàbregasa jest odmienny. Stąd tytułowa teza; męcząca mnie od wczesnomajowego odgrzania tej telenoweli na nowo i męcząca pomimo środowej oficjalnej deklaracji Arsenalu (czasy takie, że podobne słowa niczego nie przesądzają, bywając zbyt często zabiegiem li PR-owym lub orężem negocjacyjnym). Czemu taka, a nie inna?

FC Barcelona to klub o historii długiej, skomplikowanej i pełnej tytułów. Pod wieloma względami wyróżnia się (dalekim od pustej egzaltacji, taki fakt) od wszystkich innych sportowych organizacji. Można by się spodziewać, że fani wyjątkowego klubu mają dla siebie równie wyjątkowe określenie. Trudno tymczasem o bardziej banalne.

Pamiętam bardzo dobrze. To zaskoczenie podczas GD 2002, gdy Camp Nou lżyło Luisa Figo bezczelnie tak. Niesmak, gdy rzuty rożne Realu przypominały polowanie. Twarze ludzi z pierwszych rzędów, na których nie malowała się "sportowa złość", lecz czysta furia. I to dojmujące uczucie zażenowania, gdy na okładkach gazet całego świata spomiędzy kępek trawy Camp Nou, wyzierał świński łeb. Tak, to spotkanie nazwano "Derbami wstydu". Pamiętam tamten wstyd. Nie z gazet. Mój własny.

Zachwycamy się dziś wszyscy Messim. TYM Messim. Młodym, przebojowym, skutecznym, nieprzeciętnie utalentowanym. I bramkostrzelnym. Jego 44 gole w 51 meczach obecnego sezonu to wynik w nowożytnym futbolu prawie niespotykany. Obserwując wyczyny Argentyńczyka, nasunęły mi się jakiś czas temu skojarzenia i wspomnienia tyczące innego magika. Półtorej dekady temu czynił on podobne cuda na tym samym Camp Nou, w tych samych barwach, równie spektakularnie. Wystarczy kod 49/51, by każdy culé wiedział, o kogo chodzi.

Sędzia gwizdnął, mecz się skończył. W prowokacyjny, w swoim stylu bezczelny i jakże inny od radości Guardioli rok temu w Londynie, tan po murawie ruszył Mourinho, zostawiając culés z gorzką dumą, że Barça walczyła o ten awans ze wszystkich sił. W innym miejscu boiska Bojan Krkić długo spoglądał błędnym wzrokiem w kierunku arbitra.

Guardiola to trenerski geniusz. Nie ma ku temu wątpliwości. Ale to wciąż geniusz młody. Oznacza to, że brak mu czasem tych kilku pierwiastków trenerskiego doświadczenia, które okazują się niezbędnymi i bezcennymi w boiskowych sytuacjach niespodziewanych. Taka zdarzyła się na San Siro i spotkała się z Guardioli bezczynnością. Na trzy bramki Interu menedżer Barçy zareagował jedną zmianą i po 62. minucie tylko przyglądał się, jak jego podopieczni biją głową w mur. Przyglądanie się to czynność zasadna na czubku Wieży Eiffla tudzież stateczku pod Wodospadem Niagara. Ale na trenerskiej ławce, w półfinale Ligi Mistrzów, nie ma dla niej miejsca.

Tym razem będzie o trywializmach. O spełnianiu marzeń. O tym, że nigdy nie wolno się poddawać. I o tym, że należy dążyć do celu bez względu na przeciwności losu. Ale nie słyszymy o tym od polityka czy Sandry Bullock w tandetnym filmie. Zapewnia nas o tym piłkarz, który dzięki swemu uporowi wrócił do gry. I banał opada z tych "frazesów o marzeniach" szybciej od kowadeł firmy ACME.

Stało się jasne, że tytuł mistrzowski w La Liga będzie w tym roku wewnętrzną rozgrywką pomiędzy dwoma klubami. Przewagi nad resztą ligi Real i Barcelona nie zbudowały wszak podczas ostatniej kolejki, toteż muszę się przyznać, że ze skomentowaniem tego zjawiska zwlekałem z premedytacją. Potrzebowałem wyników 2. rundy Ligi Mistrzów. Miałem już gotowy schemat argumentacji całego tekstu dowodzący, że La Liga trzyma się dzielnie, nie utraciła nic ze statusu potęgi w Europie, a tak dalekie wysforowanie się dwójki liderów w krainie corridy przed szereg, wynika bardziej z potencjału Barçy i Merengues niż ze słabości całej ligi.

Tezy zawarte w części głównej nie mogłyby aspirować do miana racjonalnych bez bliższej analizy tego, co wydarzyło się w 1/8 finału. Znajdziecie ją poniżej.

Cytując klasykę rodzimego agrokomentatorstwa, druga runda Ligi Mistrzów sezonu 2009/2010 "to już historia". Czas podsumować. Była walka, były niespodzianki, były goleady, była radość, były łzy, były kiksy, była (wreszcie!) czerwona kartka dla Didiera Drogby. Pięknie było. Pod każdym względem. Oczywiście, że teza jakże straceńczo postawiona w tytule, jest z mojej strony niesubtelnie prowokacyjną. Równie oczywiste jest to, że argumenty ku jej obaleniu można mnożyć. Ale argumentów przemawiających na jej korzyść, a jakże!, również nie brakuje. I o tym dzisiaj... (W dodatku na dwa głosy. Szersza i bardziej szczegółowa analiza ćwierćfinalistów z punktu widzenia Barçy w swego rodzaju epilogu.)

Stało się. Punkty straciła Barca. Punktów nie stracił Real. Ostatnie minuty sobotniego starcia na Santiago Bernabéu nie wyglądały jak gra w piłkę nożną. Przypominały skazaną z góry na niepowodzenie walkę sevillistów z przeznaczeniem. Widząc te poprzeczki, słupek, marnowane stuprocentowe okazje - nie czułem ani przez chwilę ulgi. Czułem za to, że znam zakończenie. Bramka wydawała się kwestią czasu, bo niemoc Sevilli musiała okazać się samobójcza. I ta bramka padła.

W dyskusjach o sukcesach, jakie od półtora roku obserwuje Camp Nou, przeważają głosy, że triumfy zrodziły się w chwili przyjścia Guardioli, że to trener z Santpedor jest ich głównym źródłem. Grono taktyków akcentuje spokój w szatni osiągnięty po pożegnaniu Laporty z Ronaldinho i Deco. Przewija się temat solidnej defensywy, rozwoju Valdésa i Puyola. Niekiedy pojawi się wtręt o ustabilizowaniu "ostatnio" sytuacji finansowej. Xavi, Iniesta i Messi dojrzeli do ról liderów, wieszczą inni. Zdarzą się czasem ciche wzmianki o roli Txikiego i transferów.

Współczesne media cechuje m.in. zjawisko "owczego pędu". Gdy na pasku informacyjnym jakiejś stacji pojawia się NEWS, natychmiast podchwytują to wszystkie inne serwisy. Szybkość podania informacji jest kluczowa. Naprędce sparafrazowany komunikat brzmi wszędzie tak samo. Prowadzi to do sytuacji, w której odbiorca czuje się jak intelektualny impotent, któremu wieści wszelakiej treści trzeba powtarzać 50 razy, aby pojął. Takie czasy.

Czasami umiejętność pisania nie wystarcza do tego, by o czymś napisać z sensem. Jedną z takich dziedzin jest ekonomia. Tę odkrywczą teorię przypomniała mi jakiś czas temu wizyta na jednym z portali fanów Realu. W zamierzeniu "dumna" notka informowała o wynikach corocznego rankingu "Forbesa". Wycenia on wartość klubów sportowych bez podziału na dyscypliny. Tylko że w ekonomii sama wartość jakiegokolwiek podmiotu gospodarczego to nie wszystko. Dominuje raczej pogląd o większej wadze innych danych finansowych. Przykład FC Barcelony najlepiej o tym świadczy.

Dzisiejszy odcinek sponsoruje Michael Jordan: "W moim życiu przegrywałem wciąż i wciąż, i wciąż. I dlatego odniosłem sukces". Porażka to naturalny element codzienności. Fakt ten nie podlega zmianom ani negocjacjom. Sportowcy i kibice narażeni są nań trochę częściej niż reszta społeczeństwa. Warto, by ten stan zaakceptowali szczególnie szybko. Unikną zbędnych nerwów. Porażka to takie zjawisko, po którym należy wstać, otrzepać się, wyciągnąć wnioski i iść dalej. Z naciskiem na "wyciągnąć wnioski".

Agresywność języka publicznej debaty i skłonność mediów do przesady sprawiają, że słowa wielkie są dziś nadużywane. Co chwilę krzyczą z okładek i telewizora. Tracą swój wydźwięk i wyjątkowość. Tymczasem okazje prawdziwie uzasadniające ich użycie powinny być rzadkie, niepowtarzalne, nadzwyczajne... Miniony 2009 rok w wykonaniu piłkarzy Barçy taką okazją był. Triumf w Abu Zabi symbolicznie dopełnił rogu obfitości, jaki zstąpił na Camp Nou w przeciągu ostatnich miesięcy. Świętujmy. Więcej ku temu powodów nie ma. Możliwe do zdobycia tytuły się skończyły.

Żyjemy w świecie "zmarketingowanym". Dziś nie chodzi już o to, by stworzyć dobry produkt. Za duża konkurencja. Za dużo dobrych produktów. Chodzi o to, by ten "dobry produkt" sprzedać. A nic nie sprzedaje się samo. Nawet iPody. Potrzeba do tego reklamy, promocji, public relations, wykreowania pożądanego wizerunku, zasiania fascynacji wśród odbiorców... Wszystkiego, co stanowi dziedzinę marketingu. Już dawno nie zawęża się go tylko do produktów. Marketing marki równie dobrze co Nike'a czy Alior Banku, dotyczy miast ("Wrocław - miejsce spotkań"), instytucji (np. szkół), idei ("Pij mleko, będziesz wielki!"), osób ("Yes, we can!") czy klubów piłkarskich.

Gran Derbi i towarzysząca im otoczka rządzą się swoimi prawami. Tekst ten nie ukazał się zatem pod koniec zeszłego tygodnia. Jednak świat futbolu jeszcze niedawno przeżywał zgoła odmienne emocje i nie należy o tym zapominać. Wróćmy zatem na chwilę myślami do 15.11. (przyp. ch).

Ręka Thiery'ego Henry obudziła wszystkich moralizatorów futbolu. Zazwyczaj siedzą oni cicho w swoich pustelniach, bo i tak nikt ich nie słucha. Tym razem, o dziwo, trafili na wyjątkowo podatny grunt. Zapominając o jednej rzeczy: w piłce nożnej, jak w każdym sporcie, chodzi o to, żeby wygrać. Jeśli piłkarz wychodzi na boisko nie chcąc wygrać za wszelką cenę, to niech lepiej zostanie w szatni, pomedytuje nad swoim jestestwem i przez internet wykupi najbliższy lot do Lhasy. Oczywiście, "za wszelką cenę" ma swoje granice i po to na boisku są sędziowie pilnujący tych granic. Ale co, gdy sędzia wykonuje swą pracę słabo? Gdy nie przyznaje drużynie rzutu karnego w dogrywce (choć w upadku Anelki można było dostrzec faul Givena). To oznacza, że dziś sędzia ma gorszy dzień. To ludzkie, ale można to wykorzystać. Można też przegrać. Decyzja należy do Ciebie.

Po najlepszym starcie ligowym Barçy w historii, wśród barcelonismo nie słabną zachwyty. Mało tego, wręcz się nasilają. A wraz z nimi: oczekiwania, nadzieje, marzenia. Spośród tych ostatnich - sam mam jedno. Może powiedzie się graczom Barçy napisać kolejny rozdział historii i... zakończyć sezon ligowy bez ani jednej porażki. Gdy się nie uda: nie szkodzi. Ale jakżeż by było pięknie, gdyby się udało.

Monachium. Połowa października. Bayern notuje wyjątkowo kiepską passę po jeszcze gorszej grze: porażka w 7. kolejce (0:1 na wyjeździe z HSV), następnie remis na Allianz Arena ze słabiutkim FC Koeln (0:0) i wreszcie wygrana we Freiburgu (1:2 w kiepskim stylu: stracona bramka w 90. minucie i nerwy do ostatnich sekund). Franz Beckenbauer powoli traci cierpliwość. "Drużyna nie idzie w dobrym kierunku", powie Prezes Bayernu po spotkaniu z SC Freiburg. Rezonu nie traci jednak trener Bawarczyków, Louis van Gaal. A powinien - niemieckie media ujawniły przecież nagranie z szatni, w którym Holender natchnionym głosem zapewnia swoich piłkarzy: "Jestem bogiem. Zawsze jestem nieomylny!". Chciałoby się powiedzieć: jednak są na świecie ludzie, którzy nigdy się nie zmieniają...

Troszkę po cichu i pod presją napiętego terminarza bieżących rozgrywek minął nam 20 października. To szczególna data nie tylko dla sympatyków Barçy, ale dla każdego pasjonata pięknego futbolu. 30 lat temu XVIII-wieczny budynek leżący w pobliżu Estadi del FC Barcelona został przekształcony w ośrodek szkoleniowo-edukacyjny dla najmłodszych zawodników Barçy. Dla juniorów pochodzących spoza Barcelony miał stać się drugim domem. Łatwo go zauważyć przechadzając się po Les Corts - surowa klasyczna bryła, kamienna fasada, kuta w metalu masywna brama. Na dziedzińcu flagi w barwach Katalonii i Blaugrana. Nie pozostawiają wątpliwości. To La Masía.

Polskie media stoczyły się. Wniosek ten (dla wielu może zbyt odważny, ale w mojej opinii absolutnie nie odbiera mu to trafności) opieram na świadomej ich obserwacji od jakiejś dekady. Nie tak dawno z osobami pokroju Władysława Bartoszewskiego czy śp. prof. Geremka publicyści telewizyjni rozmawiali z szacunkiem, gazety codzienne zajmowały się analityczną obserwacją spraw ważkich społecznie, opiniotwórcze tygodniki nie były własnościowo powiązane z partiami politycznymi, a rozgłośnie radiowe z innymi wąskimi grupami społecznymi. "To se ne vrati". Z tym większą radością przyjmuję, że materiał wartościowy znaleźć da się nadal. Dowodem niedawny wywiad z prezydentem Wrocławia.

Skoro znalazł się kupiec gotów spełnić tak ambitne wymagania finansowe, niesfornego względem interesu klubu Samuela Eto'o trzeba było sprzedać, póki można na nim było jeszcze zarobić. To rozwiązanie najbezpieczniejsze dla przyszłości Klubu i z kwestią tą rozprawiłem się w poprzednim tekście; nie powinno być wobec niej niedomówień. A co ze Zlatanem Ibrahimoviciem? Czy to najbardziej słuszny wybór z możliwych? Czas poświęcić krótką chwilę i temu zagadnieniu.

Pamiętam o niewykorzystanych sytuacjach przez wszystkie te pięć lat. Pamiętam o chimerycznej formie pod koniec zeszłego sezonu. Pamiętam o kontrowersyjnym charakterze. Pamiętam o ogromnej podwyżce, jaką Samu uważał za warunek pozostania na Camp Nou dłużej niż rok. Pamiętam o tym wszystkim. Tylko, że w żaden sposób pamięć ta nie ułatwiała pożegnania z Eto'o.

Letnie okienko transferowe się skończyło. Czasy są niełatwe. Ceny na rynku szalone. Skład Barçy jeszcze skromniejszy. A ja jako culé jestem zadowolony. Bo paradoksalnie uważam ten skład za subtelnie silniejszy niż zeszłoroczny. A gdyby "silniejszy" było dla zbyt wielu słowem w tym kontekście nie do przełknięcia - stwierdziłbym, tym razem z pełną gotowością obrony swego stanowiska do krwi ostatniej, że potencjał tego składu jest z zeszłorocznym porównywalny. Tym samym, obecnej sytuacji kadrowej FC Barcelony wcale nie uważam za gorszą niż pod koniec maja. Z kilku powodów. Żadnym z nich nie jest matematyka.

Początek sierpnia. Popołudnie. Chwila wolnego czasu. W rzadkiej potrzebie uaktualnienia kto, na kogo i jak bardzo plugawymi pomstuje akurat słowy w (pół)światku polskiej polityki, załączam TVN24 - by zaraz, z irytacją bliską odkryciu przykrej niespodzianki na podeszwie obuwia, kanał zmienić czym prędzej. Nie toleruję, gdy media powszechnie uważane za opiniotwórcze babrzą się w rynsztoku i źródłosłów newsów czerpią od dzienników plwocin jeno godnych, a nie cytowania. W zniesmaczeniu tymże, prostokątny pożeracz czasu wyłączyłem byłem i wróciłem do czynności jakich codziennych.

Tytułem wstępu - chwila gdybania. Wyobraźmy sobie rzeczywistość, w której po boiskach biegają sami wirtuozi futbolu. Jedenastki czołowych klubów świata obfitują w klony Pirlo, Evry, Lamparda, Xaviego, C. Ronaldo, Messiego i Hernanesa. Dla graczy słabszych zwyczajnie nie ma w nich miejsca. Mogłoby to być ekscytujące. Ale raczej na krótką metę. Bo po przelotnej fascynacji kibiców i mediów, pustoszeć poczęłyby stadiony. Taki świat futbolu (s)traciłby swój ludzki pierwiastek i przez to rychło przestałby być atrakcyjny dla przeciętnego fana. Dokładnie z tego samego powodu, dla którego sportem niszowym jest golf, a rzesza sympatyków kolarstwa czy lekkiej atletyki topnieje od lat. To odległy Olimp świata sportu, na który selekcja jest ostrzejsza niż sobotniej nocy do klubu w centrum Warszawy. Przecież sukces w Tour de France czy złoty medal olimpijski na 100 m jest dostępny tylko wąziutkiej grupie super-ludzi! Dla przysłowiowego Kowalskiego wyczyny Usaina Bolta są tak samo abstrakcyjne jak wakacje na Księżycu i równie niepojęte co fenomen zespołu "Feel". Z czasem 9,58 Jamajczyk ma tyle wspólnego z przeciętnym człowiekiem, że pewnie zajęliby się nim Mulder i Scully, gdyby nie udali się na zasłużoną emeryturę.

Muszę się przyznać, że odczuwam ostatnio dość przeszkadzające uczucie. Chodzi za mną krok w krok i zwyczajnie irytuje. Trwale i metodycznie, choć subtelnie i drugoplanowo. Stan ten trwa praktycznie od końcówki minionego sezonu. To rodzaj zdziwienia, że po historycznym El Triplete komuś jednak udało się podkraść wakacje całemu barcelonismo. I zaskoczenia, że tak łatwo przyszło mediom kupić banalną i ckliwą historię o zazdrosnym madrytczyku z zamieszkania (bo nawet nie z urodzenia), którego tak bardzo oburzyła wieść o historycznej wiktorii piłkarskiego rywala, że (znów) rzucił codzienność w kąt, by ruszać "swemu" klubowi na ratunek. I po kredyt. Na kolejne szalone zakupy.

Wobec nieprzedłużenia kontraktu z Sylvinho, z początkiem lata Martín Cáceres awansował automatycznie na jedynego konkurenta Érica Abidala do gry na lewej obronie. Jednym z oczywistych ruchów transferowych barcelońskiego Klubu wydawało się zatem sprowadzenie nowego zawodnika na tę pozycję; nie tylko wobec generalnej potrzeby wzbogacenia składu i predyspozycji Urugwajczyka do gry na środku, ale również na tle nasilających się w trakcie okienka transferowego pogłosek o jego możliwym wypożyczeniu (które niedawno stało się faktem). Oczywistym celem nr 1 wydawał mi się perspektywiczny zawodnik Deportivo La Coruña, Filipe Luís Kasmirski.

Paradoks futbolu. Wielu znamienitych sportowców nie miało nawet szansy spojrzeć na Puchar Europy. Choćby Bobby Moore, Lew Jaszyn, Jean-Marie Pfaff, Roberto Baggio czy Jürgen Klinsmann. Inni wielcy wznosili go zaledwie raz, np. Eusébio, George Best, Míchel Platini, Christo Stoiczkow, Roy Keane, Zinedine Zidane. Víctorowi Valdésowi udało się to dwukrotnie. Czy w kronikach futbolu zarezerwował już sobie kartę przy Facchettim, van Bastenie i Deschampsie?

Wydawało się, że nieprędko zdarzy się w europejskim futbolu coś równie ekscytującego, jak barceloński marsz po tytuły. Otóż, choć jakże różny to rodzaj emocji, zdarzyło się. Natychmiast po zakończeniu zeszłego sezonu - i nie zamierza przestawać. Nadaje nowego kontekstu słowom Alfreda Hitchcocka, którego autorski przepis na dobry film zakładał: "Na początku trzęsienie ziemi. Później napięcie powinno rosnąć". Transferowe lato jest w tym roku ciekawsze niż kiedykolwiek.

Parę słów o taktyce rzymskiego finału. Tym, co nie zawsze widoczne gołym okiem ni oczywiste podczas nabuzowanego emocjami oglądania w czasie rzeczywistym. Warto przyjrzeć się strategicznej stronie akurat tego meczu. Ciekawszej niż niejedna książka.

Wszystkie drogi, jak wiadomo od ponad dwóch milleniów (nawet jeśli dziś większość osób wie o tym od Asterixa lub Maximusa Gladiatora), prowadzą do Rzymu. Od 27 maja drogami tymi kilkanaście razy dziennie w tę i z powrotem podróżują wspomnienia piłkarskich fanów z całego świata. Wyruszmy dziś w tę podróż.

Kwestia, która swego czasu była jedynie głosem w ogólnej dyskusji nad równie ogólną dyspozycją drużyny, po zakończeniu sezonu absolutnie zasłużyła, by poświęcić jej dużo więcej słów i dużo więcej uwagi. Bo na tę uwagę teraz, w okresie przedsezonowym, niewiele czynników zasługuje bardziej niż ławka. Zazwyczaj z boku, w cieniu jupiterów wycelowanych w murawę boiska dwa metry obok, przysadzona pośladkami zawodników, trenerów i masażystów - po sezonie z tego cienia ławka triumfalnie wychodzi. Gdyż wszystkie wydarzenia, zapowiedzi wydarzeń i pogłoski o wydarzeniach na rynku transferowym skupiają się na jednym. Jak długą ławką może się dany klub legitymować w przyszłym sezonie.

Generalizowanie nie jest domeną ludzi inteligentnych. I synonimicznie, ale inaczej: generalizowanie jest domeną ludzi nieinteligentnych... Wspaniała forma drużyny, koncertowa gra na przestrzeni całego sezonu nie może sankcjonować ignorowania ewidentnie słabszej formy bądź postawy gracza, drużyny, trenera. W danej akcji. Zagraniu. Elemencie taktyki. W pojedynczym, konkretnym spotkaniu. Bo każdy mecz i jego autonomiczna ocena jest osobną, pojedynczą historią.

FC Barcelona-Chelsea FC, Chelsea FC-FC Barcelona. Półfinał Ligi Mistrzów. Brzydki półfinał. Nienadający się za bardzo do promocji wzniosłych idei fair play. Pełen walki. Kopaniny. Antyfutbolu. Nieskładnych akcji. Dwumecz, który powinna wygrać silniejsza fizycznie Chelsea. Tyle, że odpadła. Dwumecz, którego nie wygrała Barca. Bo Barça rewanż w Londynie przegrała...

Gdy na pewnym etapie swego życia dziecko zostaje uczniem, pełnej odpowiedzialności za niego nie ponoszą już rodzice. Ich jurysdykcja i wpływ na cokolwiek kończy się za progiem - domu lub samochodu. Dochodzi tu do bardzo interesującej sztafety. Sztafety zaufania. Rodzice przekazują pałeczkę odpowiedzialności za swojego potomka szeroko pojętej instytucji "szkoły" - nauczycielom na czele z wychowawcą, pani pedagog (podczas swej przeduniwersyteckiej kariery nie spotkałem nigdy "pana pedagoga"), dyrektor/-owi (tu już było trochę większe urozmaicenie), a nawet woźnym (bo któż inny ścigał za pierwszą puszkę za rogiem).